काठमाडौं । बंगलादेशमा बिहीबार भएको आम चुनावमा बंगलादेश राष्ट्रवादी पार्टी (बीएनपी) ले भारी विजय हासिल गरेको छ। बीएनपीले २९९ सिटमध्ये २०९ सिट जितेको छ, जुन बहुमतका लागि आवश्यक १५० भन्दा बढी हो। यो दुई तिहाई बहुमत हो । अहिलेसम्म २८६ सिटको नतिजा घोषणा भइसकेको छ। बंगलादेशमा १७ महिनापछि निर्वाचित सरकार गठन हुँदै छ ।

जमात-ए-इस्लामीको नेतृत्वमा रहेको ११ दलीय गठबन्धनले अहिलेसम्म ७० सिट जितेको छ। जमात प्रमुख शफिकुर रहमानले ढाका-१५ सिट जितेका छन्। लगभग २० वर्षपछि देशमा बीएनपीले सरकार बनाउने भएको छ । शेख हसिनाको अवामी लिग २००८ देखि २०२४ सम्म सत्तामा थियो।

यो जितसँगै पूर्व प्रधानमन्त्री खालिदा जियाका छोरा तथा बीएनपी अध्यक्ष तारिक रहमान प्रधानमन्त्री बन्ने लगभग निश्चित मानिएको छ। तारिकले दुई सिटमा चुनाव लडे र दुवैमा जित हासिल गरे। १७ वर्षको निर्वासनपछि उनी गत डिसेम्बरमा स्वदेश फर्किएका थिए।

यसैगरी शेख हसिनाको १५ वर्षे शासन अन्त्य गराउने गरी आन्दोलन गरेका विद्यार्थीहरूद्वारा गठित राजनीतिक दल नेसनल सिटिजन पार्टी (एनसीपी) ले चुनावमा निराशाजनक परिणाम प्राप्त गरेको छ। बिहीबार भएको संसदीय निर्वाचनमा ३० सिटमा उम्मेदवार उठाएको एनसीपीले जम्मा ५ सिट मात्र जितेको हो।

विद्रोही विद्यार्थीको नेतृत्वमा रहेको एनसीपीले चुनावमा जमात-ए-इस्लामीसँग गठबन्धन गरेको थियो।

सन् २०२४ मा भएको विद्यार्थी आन्दोलनका कारण तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेख हसिनाको बहिर्गमन र पूर्वप्रधानमन्त्री खालिदा जियाको निधनपछि बंगलादेशमा पहिलोपटक बिहीबार (फेब्रुअरी १२ तारिख) भएको संसदीय निर्वाचनले पुरुष प्रधानमन्त्री बन्ने निश्चित भएको हो।

हसिनाको पार्टी अवामी लिगलाई प्रतिबन्ध लगाएर गरिएको चुनावमा खालिदा जियाका छोरा तारिक रहमानको पार्टी बंगलादेश नेसनालिस्ट पार्टी (बीएनपी) ले बहुमत हासिल गरेको छ। योसँगै रहमान नै प्रधानमन्त्री बन्ने लगभग निश्चित भएको छ।

बंगलादेशमा ३५ वर्षपछि पुरुष प्रधानमन्त्री हुनेछन्। काजी जफर अहमद १९८८ मा प्रधानमन्त्री बने। त्यसपछि, १९९१ देखि २०२४ सम्म पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिना र खालिदा जियाले देशको राजनीतिमा प्रभुत्व जमाए। उनीहरू दुवैले प्रधानमन्त्रीको पद पालैपालो सम्हाल्न जारी राखे।

तारिक रहमान जनवरी २५ मा बेलायतबाट बंगलादेश फर्किए। फर्केको पाँच दिनपछि नै पूर्व प्रधानमन्त्री तथा उनकी आमा खालिदा जियाको लामो रोगपछि निधन भयो। यसले गर्दा बंगलादेश राष्ट्रवादी पार्टी (बीएनपी) मा उनको पूर्ण नियन्त्रण रह्यो।

२००१ देखि २००६ सम्म बीएनपीको शासनकालमा तारिकमाथि भ्रष्टाचारको आरोप लागेको थियो। २००७ मा अन्तरिम सरकारको समयमा उनी १८ महिना जेल परेका थिए। पक्राउबाट बच्न तारिक २००८ मा लन्डन भागेका थिए। त्यतिबेला उनलाई उपचारको लागि देश छोड्ने अनुमति दिइएको थियो। त्यसपछि उनी फर्केका थिएनन्।

टाइम पत्रिकाका अनुसार देशमा अनुपस्थित भए पनि तारिकलाई बंगलादेश राष्ट्रवादी पार्टी (बीएनपी) को नेता मानिन्थ्यो। लामो समयसम्म पार्टीको रणनीति, आन्दोलन र राजनीतिक कार्यदिशा उनले नै निर्धारण गर्थे।

तारिक रहमानले आफूलाई शान्त, सुन्ने र नीति-केन्द्रित नेताको रूपमा प्रस्तुत गर्छन्। उनी हरेक वर्ष ५ करोड रूख रोप्ने, ढाकामा नयाँ हरित क्षेत्रहरू सिर्जना गर्ने र प्राविधिक शिक्षा विस्तार गर्ने कुरा गर्छन्।

बंगलादेशमा यो आम निर्वाचनसँगै जनमत संग्रह पनि गरिएको छ । मतदाताले संसदको निर्वाचन र जनमत संग्रह दुवैमा एकैपटक मतदान गरेका हुन् । संवैधानिक सुधार प्रस्तावहरूमाथि भइरहेको जनमत संग्रहमा हाल “संविधान संशोधन गर्नुपर्छ” भन्ने मतले अग्रता लिइरहेको छ। सरकारले संवैधानिक सुधार प्रस्तावहरू कार्यान्वयन गर्न संसदीय चुनावको दिन नै हिजो जनमत संग्रह आयोजना गरेको थियो।

यदि “संविधान संशोधन पक्ष” ले जित्यो भने सरकारले यी संवैधानिक सुधारहरू लागू गर्न सक्षम हुनेछ। यी परिवर्तनहरूले प्रधानमन्त्रीको केही शक्ति घटाउनेछन् र राष्ट्रपतिको केही शक्ति बढाउनेछन्।

संवैधानिक पदहरूमा नियुक्तिहरू सत्तारुढ दल, विपक्षी दल र केही अवस्थामा न्यायपालिकाका प्रतिनिधिहरू सम्मिलित समितिद्वारा गरिनेछ। हाल, धेरैजसो कार्यकारी अधिकार प्रधानमन्त्रीमा निहित छ र राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्रीको सल्लाहमा धेरैजसो निर्णयहरू गर्नुपर्छ।

यदि जनमत संग्रहको परिणाम अनुकूल आयो भने, देशमा दुई सदनात्मक संसद हुनेछ। संविधान संशोधनका लागि तल्लो सदनमा दुई तिहाइ बहुमत र माथिल्लो सदनमा बहुमत आवश्यक पर्नेछ।

यदि “संविधान संशोधन पक्ष” ले जित्यो भने अर्को राष्ट्रिय चुनाव पछि निर्वाचित प्रतिनिधिहरूले संवैधानिक सुधार परिषद् गठन गर्नेछन्। यो परिषद्ले आफ्नो पहिलो बैठकबाट १८० कार्य दिन भित्र सुधारहरू पूरा गर्नेछ। यद्यपि, यदि परिषद्ले तोकिएको समय भित्र सुधारहरू पूरा गर्न असफल भयो भने के हुन्छ भन्ने कुरा स्पष्ट छैन।

प्रस्तावहरूमा यो पनि उल्लेख गरिएको छ कि एक व्यक्तिले अधिकतम १० वर्षको कार्यकाल पदमा रहन सक्छ। यसबाहेक, प्रधानमन्त्री अब आफ्नो पार्टीको प्रमुख हुनेछैनन्। यद्यपि, यस विषयमा बीएनपीको फरक विचार छ।

हाल भारतमा निर्वासन जीवन बिताइरहेकी बंगलादेशकी पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिनाले यस चुनावलाई पूर्णरूपमा फर्जी र असंवैधानिक भनेकी छन् । अन्तरिम सरकार प्रमुख मोहम्मद युनुसले गैरकानुनी र असंवैधानिक ढंगले सत्ता कब्जा गरेर त्यही आधारमा चुनाव गराएको उनको आरोप छ ।